OK, Big Brother - dat kennen we nu wel. 'Ja, ik wil een miljonair' - het nieuwe is er al af. 'Wat kunnen we in godsnaam nog meer verzinnen?' dachten ze bij Endemol. Maar natuurlijk, alleenstaande vrouwen van rond de veertig die op het laatste nippertje nog een kind willen. Die moeten hoognodig op de buis aan wat sperma geholpen worden. Hoe kómen ze erop!

'Ik ben ruimdenkend en er kan veel bij mij, maar dit vind ik toch ongepast. Laat de betreffende dames gewoon naar een spermabank gaan en daar iets leuks uitzoeken.' Ziedaar een kenmerkende reactie uit de vele afwijzende ingezonden brieven naar aanleiding van het bericht over de nieuwe spermashow. Geschrokken over zo veel negatieve reacties verklaarde Endemol haastig dat het slechts een van de vele nieuwe ideetjes was. De meeste van al die wilde ideeën die bij het brainstormen boven komen, halen het niet. Maar het is toch typerend voor onze (inter)nationale vermaaksfabriek dat er plannen voor zo'n soort show worden gemaakt.

Infotainment
Nog niet zo lang geleden dachten we dat op de tv alles al een keer vertoond was. Maar dat was nog voor het begin van het schaamteloze tijdperk. De verandering begon heel onschuldig. Onder het mom van 'informatie verschaffen' lieten talkshows steeds meer mensen hun problemen aan het gretige kijkerspubliek vertellen. Een bonte stoet van ongewild kinderlozen, lichamelijk en/of geestelijk gehandicapten, berouwvolle oplichters, gekwetste slachtoffers, woedende gedupeerden en wereldvreemde idealisten passeerde de revue. Hoe onschuldig was dat alles vergeleken bij nu. Informatie maakte plaats voor vermaak, of liever: informatie werd vermaak. Want gewoon informatie was zo saai, daar keek niemand meer naar. Tenminste... niet genoeg kijkers om de adverteerders tevreden te stellen. Infotainment ging het nieuwe genre heten, een samentrekking van informatie en entertainment (vermaak).

Emotie-tv
Het lijkt inmiddels wel of alle menselijke gevoelens boeiend genoeg zijn voor uitzending op tv. Weer ontstond een nieuw begrip: emotainment of emotie-tv. Eindelijk kregen mensen het gevoel dat hun diepste gevoelens en verlangens serieus werden genomen. Sterker nog, ze vonden dat ze er récht op hadden deze emoties aan iedereen te tonen. Zo werd de democratisering van het medium tv een feit. En iedereen genoot, want het was even leuk om naar de apies te kijken als om zelf het apie te spelen. Inmiddels is het zo ver dat iedere boeren*** met een zeldzame seksuele afwijking juichend de studio wordt binnengesleept. Want de gluurder in ons kan er maar niet genoeg van krijgen om de dolste fantasieën mee te beleven.

'Goed doel'
Toch zal Endemol nooit toegeven dat het ze alleen maar om de kijkcijfers gaat. Ze hebben altijd het nobele excuus bij de hand dat er toch een goed doel mee gediend is. Kijk, mensen met problemen voelen zich nu eindelijk begrepen en erkend. En mensen met verlangens die moeilijk te bevredigen zijn, komen zo eindelijk ook eens aan hun trekken. Dat houdt ze van de straat en voorkomt misschien wel dat ze stiekem gekke dingen gaan doen. Bij Big Brother was het argument dat ook een arme sloeber nu eens de kans kreeg miljonair te worden. Voor 'Ja, ik wil een miljonair' geldt hetzelfde. Arme meisjes genoeg.

Spermabanken
Zelfs bij de plannen voor de spermadonorshow duikt dit argument weer op. En het rare is dat ze ergens nog gelijk hebben ook bij Endemol. Er zijn nu eenmaal veel vrouwen met een kinderwens die geen geschikte partner hebben en voor wie het bijna te laat is. Die vrouwen hebben zaad van een donor nodig. Nu willen de meeste alleenstaande of lesbische vrouwen wel het benodigde zaad voor zo'n kind, maar met de man (de zaadleverancier) willen ze meestal niks te maken hebben. Bovendien zijn de vrouwen buitengewoon kieskeurig. De 'vader' van hun kind moet niet alleen gezond zijn en superzaad hebben, hij moet in verband met de erfelijkheid liefst ook nog hoogbegaafd zijn en een topjob hebben. Betrouwbaar zaad is te vinden bij een reeks spermabanken, waar mannen hun overtollige zaad belangeloos ter beschikking kunnen stellen. De donors zijn mannen die verder niets met het kind te maken willen hebben en absoluut anoniem willen blijven. Dat komt mooi uit, want de meeste vrouwen willen ook niet dat hun kind verder ooit iets te maken krijgt met de fysieke vader. Maar de kinderen zelf dan?

Schreeuwend tekort
Gebleken is dat veel kinderen die hun vader niet kennen, op latere leeftijd absoluut willen weten wie hun echte vader is. In steeds meer landen in Europa vinden politieke partijen dat die kinderen daar ook recht op hebben. Kortom, om latere contacten tussen vader en kind mogelijk te maken, moeten de spermadonors zich vanaf 2002 laten registreren. Zo'n registratie en dus de kans op een latere (ongewenste) confrontatie met hun kind(eren), schrikt veel mannen af. Het gevolg is dat het aantal spermadonoren in Nederland de laatste paar jaar dramatisch gedaald is. Bijna de helft van de twintig spermabanken is inmiddels al opgeheven. Er was al nooit voldoende sperma om aan de vraag te voldoen, maar nu bestaat er een schreeuwend tekort. België en Denemarken behoren tot de weinige uitzonderingen in Europa wat betreft de dreigende donorregistratie. Men spreekt daar zelfs al over een opkomend spermatoerisme. En gelukkig is er nog internet, waar nu eenmaal alles te koop is.

Spermamarkt
In deze omstandigheden lijkt het idee van Endemol voor een spermadonorshow niet eens zo onwaarschijnlijk. Veel zaadvragende vrouwen en weinig zaadleverende kandidaten. Daar ligt een mooie taak voor Endemol om iets aan dit schrijnende probleem te doen. Voor het goede doel willen ze bij Endemol ongetwijfeld graag meehelpen om een markt te scheppen waar de grote vraag en het schaarse aanbod bij elkaar worden gebracht. Ze vragen zich alleen nog af of de spermashow wel integer genoeg kan worden gepresenteerd. Dat we daarbij allemaal kunnen meekijken is nu eenmaal onvermijdelijk. Want voor wat hoort wat, er mag best wat aan verdiend worden. De oude baas van Endemol, Joop van den Ende, is tegen. Hij vindt dat Nederland maatschappelijk niet rijp is voor zo'n programma. Maar Van den Ende heeft het bij Endemol niet meer voor het zeggen. Dat programma komt er natuurlijk, is het niet nu dan wel over een paar jaar.

'Spermadonor via televisieshow?' Lees reacties in Forum van de Volkskrant

'Geef wat van jezelf, word spermadonor' , op de site van het Academisch Ziekenhuis Leiden, sinds juli 1998 niet meer bijgewerkt.

'Een anonieme spermadonor? Puur egoïsme!' Meningen van Viva-lezeressen.

'Spermadonor via internet', artikel in De Telegraaf, 1998

'België verwacht sperma-toerisme', artikel in De Telegraaf