Clinton had eind oktober zijn uiterste best gedaan om de twee tot elkaar te brengen en toen Netanjahoe in het zicht van een akkoord steeds met nieuwe eisen kwam, ontplofte de Amerikaanse president bijna. Vooral omdat hij veel belang had bij een akkoord vlak voor de verkiezingen in eigen land, waar ook over zijn lot zou worden beslist. Want als de Republikeinen de verkiezingen van november dik zouden winnen, dan zouden ze Clinton waarschijnlijk via een impeachment-procedure gaan afzetten. Het is allemaal gegaan zoals Clinton wenste. Er is inderdaad een akkoord gesloten tussen Israël en de Palestijnen en de Amerikaanse verkiezingen zijn gunstig verlopen voor de president.

Bondgenoten
Van oudsher zijn de Amerikanen de grote vrienden van Israël. Het mag soms even minder gaan, maar als het erop aankomt staat Washington achter Jeruzalem. Dat heeft niet alleen te maken met het relatief grote aantal joodse kiezers in de Verenigde Staten en met hun machtige lobby. De Amerikanen weten dat ze aan Israël uiteindelijk een trouwe en sterke bondgenoot hebben. En dat kunnen ze van geen enkel ander land in de Arabische wereld zeggen. Ze zijn dus aangewezen op Israël. Op hun beurt zou Israël het zonder Amerikaanse steun bijzonder moeilijk hebben temidden van zoveel potentiële vijanden. De Verenigde Staten zijn dan ook de noodzakelijke bondgenoot van de joodse staat.
Dan de Palestijnen. Nadat ze elkaar vele jaren hadden bestreden is er sinds 1993 een akkoord tussen Israël en de Palestijnen. Dat gebeurde in Oslo na maandenlange geheime onderhandelingen. Israël erkende de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie (PLO) van Arafat als de wettige vertegenwoordiger van het Palestijnse volk en beloofde Palestijns zelfbestuur in de door Israël bezette gebieden. De PLO verplichtte zich op haar beurt een einde te maken aan de bestrijding van de staat Israël. Terreur en geweld werden door Arafat afgezworen.

Ontevreden achterban
De akkoorden van Oslo wekten in Israël zowel instemming als verontwaardiging. De socialistische regering van Rabin kreeg de handen op elkaar van die Israëli's die vonden dat vrede alleen mogelijk was als recht werd gedaan aan de Palestijnen. Veel Israëli's waren echter fanatieke tegenstanders van elke concessie aan de PLO die ze als hun doodsvijand zagen. Het liep treurig af. Een jonge Israëli vermoordde in 1995 premier Rabin en bij de verkiezingen die daarna werden gehouden won het Likoedblok van Netanjahoe op het nippertje van de socialistische regeringspartij. Netanjahoe werd de nieuwe premier en moet de akkoorden van Oslo uitvoeren. Hij is afhankelijk van de steun van enkele rechtse partijen die de PLO ten diepste wantrouwen. En zelf lijkt Netanjahoe ook weinig trek te hebben in échte concessies aan de PLO.
Voor Jasser Arafat waren de akkoorden van Oslo een groot succes. Maar hij zit in een lastig parket. Veel Palestijnen steunen hem omdat ze in hem de man zien die voor successen kan zorgen. Vroeger beschouwden veel landen de PLO als een terroristische organisatie met een terroristische leider, nu wordt Arafat overal als een staatshoofd ontvangen. En inmiddels hebben de Palestijnen ook al zelfbestuur in de Gazastrook en in delen van de Westbank. Maar heel groot zijn de successen van Arafat nu ook weer niet. De regering Netanjahoe werkt overal waar ze kan de PLO tegen en sommige Palestijnen vinden dat Arafat zich veel harder moet opstellen en bijvoorbeeld eenzijdig een Palestijnse staat moet uitroepen. Dat kan hij niet, omdat hij dan geen concessies van Israël loskrijgt. Economisch gaat het ook al slecht met de Palestijnen. Het percentage werklozen in de Gazastrook is 60 procent.
Er zijn ook Palestijnen die vinden dat met Israël niet onderhandeld moet worden. Zij beschouwen de stichting van de staat Israël als een daad van vijandschap en onrecht tegenover de Palestijnen en ze bestrijden die staat dan ook. Sjeik Jassin, de leider van de Palestijnse Hamas, is zo iemand. De 62 jarige sjeik, sinds zijn jeugd aan een rolstoel gekluisterd, wil niets weten van akkoorden met Israël. Hij woont in de Gazastrook, vlakbij Arafat en geeft vandaaruit leiding aan de Hamas. Volgens Jassin is Arafat op de verkeerde weg. De Hamas heeft dan ook de vroegere terroristische rol van de PLO overgenomen en probeert met aanslagen het vredesproces ongedaan te maken.

Wantrouwen
Zo lijken beide partijen in het conflict de gevangenen van hun fanatieke achterban. Netanjahoe kan weinig echte concessies doen zonder dat hij ruzie krijgt binnen zijn eigen Likoedblok en rechtse geestverwanten. Zijn minister van Buitenlandse Zaken Sjaron riep onlangs Israëlische kolonisten op om zoveel mogelijk land op de Westbank 'te pakken' voordat de Palestijnen het in handen zouden krijgen. 'Maak haast, ren naar de heuveltoppen, pak gebied' zei hij en hij voegde eraan toe dat de regering achter de kolonisten zou staan. Ook de bouwactiviteiten in de wijk Har Homa in Jeruzalem die door de Palestijen wordt geclaimd, maar door Israëli's bebouwd, wekken de woede en achterdocht van Palestijnen op.
Ook Arafat zit klem. Geeft hij te veel toe, dan verliest zijn achterban het geduld. Pakt hij de Hamas en andere groepen stevig aan, dan raakt hij steun onder Palestijnen kwijt. Het is trouwens de vraag of hij bij machte is de Hamas werkelijk klein te krijgen. Er zijn veel Israëli's die geloven dat Arafat de Hamas helemaal niet wíl aanpakken zoals hij beloofd heeft in het nieuwste akkoord.
Wantrouwen en achterdocht tegenover elkaar. Een voortdurend eigen uitleg geven aan akkoorden en getraineer bij de uitvoering daarvan. Komt er ooit nog iets van werkelijk samenleven tussen Israëli's en Palestijnen? Rabin leek oprecht naar een vrede met de Palestijnen te streven. Hij had de steun van de meerderheid van de Israëli's. Waar haal je een 'nieuwe Rabin' vandaan?

Bron: Hans Ulrich in Reflector, december 1998

De belangrijkste bepalingen van het akkoord van Wye Plantation dat Netanjahoe en Arafat in oktober 1998 hebben gesloten zijn:

Jeruzalem. De status van Jeruzalem zal na ondertekening van het akkoord worden vastge legd, evenals de grenzen tussen Israël en Palestijns gebied en de positie van de joodse nederzettingen in de Gazastrook en de Westbank. Ook zullen de watertoevoer en de kwestie van de Palestijnse vluchtelingen aan de orde komen.

Terugtrekking. Israël zal binnen drie maanden 13 procent van de Westbank in fases overdra gen aan het Palestijns gezag. Het Israëlische leger behoudt de 'totale verantwoordelijkheid' voor de veiligheid. (Na overdacht van die 13 procent hebben de Palestijnen 40 procent van de Westbank en bijna de gehele Gazastrook).

Antiterrorisme. Het Palestijnse gezag stelt een actieplan tegen terrorisme op en zal terreur groepen ontmantelen. Israël geeft een lijst met namen van vermoedelijke terroristen. De Amerikaanse geheime dienst, de CIA, zal bepalen of het bewijsmateriaal tegen hen voldoende is voor arrestatie.

Handvest. De PLO zal uit haar handvest de bepaling schrappen waarin wordt opgeroepen tot vernietiging van de staat Israël. President Clinton zal de bijeenkomst bijwonen waarin alle 'bevoegde Palestijnse organen' dit besluit bekrachtigen.

Infrastructuur. Israël staat toe dat Palestijnen twee corridors krijgen tussen de Gazastrook en de Westbank. Israël zal geen mensen aanhouden op deze corridors. Er komt een Palestijns vliegveld in de Gazastrook en Israël zal meewerken aan de opening van een haven in Gaza. Israël zal het vliegtuig waarmee Arafat reist niet meer controleren.