In 1995 konden de 150 Nederlandse VN-militairen van Dutchbat niet voorkomen dat de moslim-enclave Srebrenica werd veroverd door de Bosnische Serviërs. Duizenden mannen werden toen weggevoerd en vermoord. Dutchbat kreeg de hoon van de hele wereld over zich heen. Nu erkent VN-secretaris-generaal Kofi Annan dat de Nederlanders niet voldoende steun kregen om hun werk behoorlijk te kunnen doen.
[ 22 - 11 - 1999 ] |
De midden in Bosnisch-Servisch gebied gelegen moslim-enclave Srebrenica werd als 'safe haven' beschermd door Dutchbat, de Nederlandse VN-blauwhelmen in Bosnië. Maar in juli 1995 viel de Servische generaal Mladic de enclave aan met een militaire overmacht waartegen Dutchbat niets kon uitrichten. Dutchbat had luchtsteun aangevraagd bij het VN-hoofdkwartier in Sarajevo, maar kreeg die niet. Het VN-commando onderschatte de ernst van de situatie. Men had niet gedacht dat de Serviërs onder de ogen van de VN zulke gruwelijke dingen zouden doen. Men wilde de Serviërs ook niet kwaad maken, uit angst voor wraakacties.
De 150 Nederlandse soldaten waren niet bereid te vechten om de moslims te beschermen. Omdat er geen steun van de rest van de VN-troepen te verwachten was, vonden ze het zinloos hun eigen levens in gevaar te brengen. Het eindigde met een ongedeerde maar smadelijke aftocht van de Nederlandse troepen.
Massagraven
Het falen van de Nederlandse troepen bij de bescherming van de enclave werd pas goed pijnlijk toen later bleek dat de Serviërs 4000 tot 7000 moslim-mannen hadden afgeslacht en in massagraven gedumpt. Langzaam druppelden de verhalen binnen van moslims die aan de massamoord ontsnapt waren. De massagraven werden pas opgespoord na de burgeroorlog in Bosnië. Meteen na de val van Srebrenica brak de discussie los over wie nu precies verantwoordelijk is geweest voor dit drama. En over de vraag of het Nederlandse leger laf is geweest of er gewoon helemaal niets aan kon doen.
Verprutst filmrolletje
In de daarop volgende jaren waren er steeds weer nieuwe onthullingen. Een van de soldaten had een filmrolletje volgeschoten met beelden van de deportaties. Daaruit moest blijken dat enkele Nederlanders de Serviërs zelfs hadden geholpen met het scheiden van mannen en vrouwen. Uitgerekend dat filmrolletje werd bij het ontwikkelen verprutst...
Ook doken er steeds verhalen op over rechts-extremistische uitlatingen van sommige Dutchbatters. Zij zouden gezegd hebben dat ze de Serviërs bewonderden en een hekel hadden aan moslims. Ze zouden moslimkinderen zelfs vergiftigde snoepjes hebben gevoerd.
Doofpot?
In de media doken steeds meer verhalen op over pogingen van de legerleiding de werkelijke gang van zaken in de doofpot te stoppen. Bepaalde getuigenissen zouden niet in de rapporten zijn opgenomen. Ook zou lang niet alles aan de toenmalige minister van Defensie Voorhoeve zijn gemeld. En dat betekende dus dat ook de Tweede Kamer niet volledig werd ingelicht. In de Kamer is vaker gevraagd om een parlementaire enquête naar de val van Srebrenica, maar dat middel vonden de meesten te zwaar. Wel waren er verschillende andere onderzoeken. Het bekendste is dat van ex-minister Van Kemenade. Hij concludeerde in 1998 dat er bij de afhandeling door de legerleiding wel veel fouten zijn gemaakt, maar dat er geen sprake was van bewuste misleiding. Toch is het boek Srebrenica daarmee niet gesloten. Eventueel laakbaar gedrag van Nederlandse soldaten in Srebrenica is nog steeds in onderzoek bij justitie.
VN bekent ook schuld
En nu is er dan eindelijk de uitslag van het VN-onderzoek naar de val van Srebrenica. Secretaris-generaal Kofi Annan maakte persoonlijk bekend dat de VN zelf de zaak destijds verkeerd heeft beoordeeld. De Nederlanders hadden wel de gevraagde luchtsteun moeten krijgen. Zonder die steun hebben ze hun taak niet goed kunnen uitoefenen.
Toch krijgt ook Dutchbat in het VN-rapport flinke kritiek. De Nederlanders hadden feller alarm moeten slaan over de deportaties, ze hadden meer moslims moeten toelaten in hun eigen kampement en ze hadden zich moeten opstellen als menselijk schild om de moslims te beschermen. Maar ja, dat zou natuurlijk gevaarlijk geweest zijn voor Dutchbat zelf. Bovendien geeft het rapport toe dat een krachtiger optreden van de Nederlanders de hele zaak misschien alleen nog maar erger gemaakt had.
De les van dit alles is volgens Kofi Annan, dat de VN bij dit soort missies van het begin af aan sneller en krachtiger moet optreden.
 
» Nieuws over het VN-rapport in NRC-Handelsblad
» Dossier Srebrenica, historisch overzicht
» Het drama Srebrenica, dossier van de Volkskrant
» Werd Srbrenica 'weggegeven', net als Tsjechoslowakije in 1938? (artikel Reflector, 1995)
» Nederland was blind voor eigen oorlogsmisdaden (artikel Reflector, 1998)
|
