Behalve twee miljoen te laag geschoolde werknemers zijn er ook nog eens een half miljoen scholieren die met hun opleiding weinig kans maken op de arbeidsmarkt. Het hoeft niet altijd op werkloosheid uit te draaien, want wie een opleiding heeft gevolgd tot dokters-, dieren- of tandartsassistent bijvoorbeeld kan zich gemakkelijk omscholen voor een beroep in de verpleging. Want in die sector zal naar verwachting straks veel personeel nodig zijn. 'Je kunt het beste een vervolgopleiding kiezen in een kansrijke sector,' zegt een onderzoeker van het ROA.

Bijscholing
De vakbonden en de werkgevers pleiten al jarenlang voor bijscholing van laaggeschoolde werknemers, maar in de praktijk komt daar weinig van terecht. Vooral de grote bedrijven investeren liever in de hoger opgeleiden. Ze trekken zich veel minder aan van het lot van de laag opgeleiden. Een onderzoek bij Heineken liet zien dat driehonderd werknemers de veranderingen in het bedrijf niet zouden kunnen bijbenen. Maar volgens Heineken ligt dat niet aan de opleiding van die mensen maar aan hun houding en de (geringe) bereidheid om zich aan te passen. 'Dus waarom zouden we ze een aanvullende opleiding bieden?'

Mbo-niveau
De Rabobank heeft het anders aangepakt. Daar heeft men vastgesteld dat alle werknemers zich moeten laten bijscholen tot minimaal mbo-niveau. De ROA zit dus op hetzelfde spoor: mbo is het absolute minimum voor het bedrijfsleven. Wie dat niveau niet haalt, dreigt buiten de boot te vallen.
Vooral voor werklozen ziet het er somber uit. Tweederde van hen is te laag geschoold voor een baan. Ook al hebben ze dan misschien havo of vwo, een beroepsopleiding is toch echt onmisbaar. Wie als laaggeschoolde eenmaal een uitkering heeft, komt heel moeilijk weer aan de bak. Wat er dan overblijft zijn tijdelijke baantjes, Melkert-banen of de sociale werkplaats.

Hoezo krapte op de arbeidsmarkt?
Aan de ene kant schreeuwt het bedrijfsleven moord en brand vanwege het gebrek aan (geschoolde) arbeidskrachten, aan de andere kant is er een enorme groep werklozen die van datzelfde bedrijfsleven veel te weinig kansen krijgt. Hans Kamps, voorzitter van de Algemene Bond van Uitzendbureaus (ABU) vindt dat het probleem van de krapte op de arbeidsmarkt sterk overdreven wordt. Er zijn massa's oudere werklozen, allochtone werklozen en asielzoekers die voldoende opleiding hebben, maar die door veel werkgevers toch maar liever niet in dienst worden genomen.

Nieuwe vaardigheden
Ook al zijn er dan inmiddels 186.000 vacatures in Nederland, je zit ernaast als je denkt dat er dan voor iedereen wel een baan is. Er is veel veranderd in het bedrijfsleven. Het aantal beroepen waarin je moet kunnen omgaan met een PC of met andere moderne elektronische apparatuur is gigantisch gegroeid. Er zijn steeds meer vaardigheden nodig. Ook een 'bedrijf' als de politie merkt dat. Onlangs concludeerde de politietop dat de eisen die aan het beroep van politie-agent worden gesteld, flink verzwaard moeten worden. De burgers zijn mondiger en assertiever geworden. Ze laten zich niet in een hoek drukken. Dus wordt er van een agent een goed beoordelingsvermogen verwacht. Alleen de verschijning van een wit autootje met twee blauwe uniformen is niet meer voldoende.

 
» Over de noodzaak om te leren (een pittige tekst)